ترکیه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان فولاد در منطقه و حتی جهان است؛ با این حال، نیاز بالای کارخانجات نورد این کشور به مواد اولیه ارزانقیمت و همچنین اجرای پروژههای زیرساختی متعدد، ترکیه را به یکی از واردکنندگان استراتژیک محصولات فولادی و مواد اولیه از ایران تبدیل کرده است. مرزهای طولانی در شمالغرب ایران و دسترسی به ناوگان حملونقل جادهای و ریلی، تجارت بین دو کشور را بسیار تسهیل کرده است.
اما در سال جاری، تجار ایرانی بیشتر چه محصولاتی را روانه بازار ترکیه کردهاند و کدام گمرکات نقش کلیدیتری در این فرآیند داشتهاند؟ در این مقاله از بلاگ آهنگر، با استناد به آمارهای رسمی گمرک در ده ماهه نخست سال ۱۴۰۴، به تحلیل دقیق صادرات فولاد به ترکیه میپردازیم.
پرتقاضاترین محصولات فولادی ایران در بازار ترکیه
با وجود اینکه ترکیه خود تولیدکننده مقاطع فولادی است، اما مزیت قیمتی و کیفیت بالای تولیدات ایران باعث شده تا حجم بالایی از محصولات نهایی و نیمهنهایی از مرزهای غربی خارج شود. بر اساس دادههای گمرکی سال ۱۴۰۴، پرفروشترین محصولات فولادی ایران در بازار ترکیه به شرح زیر بودهاند:
- میلگرد (گرم نورد شده آجدار): شاید جالب باشد بدانید که بیشترین تناژ صادراتی به ترکیه متعلق به میلگرد است. خروج بیش از ۲۹۷,۹۶۷ تن انواع میلگرد با ارزآوری چشمگیر ۱۲۷.۶ میلیون دلار، نشان میدهد که ساختوسازهای داخلی ترکیه و نیاز پروژههای عمرانی این کشور، وابستگی زیادی به مقاطع طویل ایرانی دارد.
- شمش فولادی (بیلت و بلوم): مواد اولیه، همیشه پای ثابت صادرات هستند. بیش از ۲۵۱,۷۶۲ تن شمش آهن و فولاد غیرممزوج به ارزش ۱۰۳.۴ میلیون دلار صادر شده است تا خوراک کارخانجات نورد ترکیه با قیمت رقابتی تامین شود.
- آهن اسفنجی و بریکت گرم (HBI): واحدهای ذوب ترکیه برای تنظیم آنالیز شیمیایی خود به آهن اسفنجی ایران متکی هستند. صادرات بیش از ۲۶ هزار تن بریکت گرم (به ارزش ۶.۳ میلیون دلار) و ۲۳ هزار تن آهن اسفنجی معمولی، نشاندهنده جایگاه ویژه ایران در تامین مواد اولیه احیای مستقیم است. (مجموع محصولات نیمهتمام و اسفنجی رقمی بالغ بر ۲۳ میلیون دلار ارزآوری داشتهاند).
فعالترین گمرکات مرزی در صادرات فولاد به ترکیه
همانطور که انتظار میرود، بار اصلی لجستیک و ترخیص کالا به مقصد ترکیه بر دوش گمرکات استانهای شمالغربی کشور (آذربایجان شرقی و غربی) است. پنج گمرک برتر در ترانزیت محصولات فولادی به ترکیه در ده ماهه ۱۴۰۴ عبارتند از:
| رتبه | نام گمرک | تناژ صادراتی فولاد (تن) | ارزش تخمینی صادرات (میلیون دلار) |
| ۱ | تبریز | ۱۵۹,۸۱۸ | ۸۴.۳ |
| ۲ | ارومیه | ۱۴۳,۱۵۷ | ۱۴۱.۱ |
| ۳ | منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی | ۹۴,۲۹۷ | ۳۷.۸ |
| ۴ | بازرگان | ۷۹,۵۰۴ | ۵۹.۷ |
| ۵ | مراغه | ۷۰,۰۲۵ | ۲۸.۸ |
تحلیل استراتژیک گمرکات
- گمرکات تبریز و ارومیه (قطبهای ترخیص): این دو گمرک با ترخیص بیش از ۳۰۰ هزار تن بار روی هم رفته، نقش اصلی را در انجام تشریفات صادراتی دارند. بسیاری از تولیدکنندگان شمالغرب، بار خود را در این گمرکات اظهار و پلمپ کرده و سپس راهی مرز میکنند. نکته جالب ارزش دلاری بالای بارهای ارومیه (۱۴۱ میلیون دلار) است که نشان از صادرات محصولات باارزشافزوده بالاتر دارد.
- مرز بازرگان (شاهرگ حیاتی): گمرک بازرگان بهعنوان مهمترین مرز زمینی ترانزیتی بین ایران و ترکیه، با ثبت حدود ۸۰ هزار تن خروجی، اصلیترین دروازه فیزیکی برای عبور تریلیهای حامل میلگرد و شمش است.
- حضور منطقه ویژه شهید رجایی: قرارگیری گمرک بندر شهید رجایی در رتبه سوم (با ۹۴ هزار تن) نشان میدهد که بخشی از صادرات فولاد به ترکیه، از طریق حملونقل دریایی و ارسال کشتیهای فلهبر از بنادر جنوبی ایران به مقصد بنادر ترکیه (احتمالاً در دریای مدیترانه نظیر بندر اسکندرون) انجام میشود.
تامین پایدار و صادرات هدفمند با «آهنگر»
بازار ترکیه بازاری حرفهای و بهشدت رقابتی است. خریداران ترک روی استانداردها نظیر DIN و کیفیت جوشپذیری حساسیت بالایی دارند. برای موفقیت در این بازار، علاوه بر انتخاب کارخانههای مستقر در شمالغرب کشور جهت کاهش هزینههای حملونقل جادهای، به تامینکنندهای نیاز دارید که کیفیت بار را تضمین کند.
ما در دپارتمان تجارت بینالملل شرکت بازرگانی آهن و فولاد آهنگر زنجیره صادرات شما را بهینهسازی میکنیم:
- تامین از نزدیکترین کارخانجات به مرز: تامین میلگرد، شمش و پروفیل از برترین تولیدکنندگان تبریز، ارومیه و بناب برای کاهش چشمگیر کرایه تریلی تا مرز بازرگان.
- مدیریت هزینهها: ارائه پایینترین قیمت دستِاول و درِ کارخانه برای افزایش قدرت چانهزنی شما در برابر تجار ترکیهای.
- پشتیبانی کیفی و اسنادی: صدور پیشفاکتور (Proforma) سریع و ارائه گواهینامههای کیفیت (MTC) معتبر برای ترخیص بیدردسر در گمرکات.
سخن پایانی
ترکیه همزمان یک رقیب و یک مشتری استراتژیک برای صنعت فولاد ایران است. آمارهای سال ۱۴۰۴ ثابت میکند که صادرات میلگرد و شمش به این کشور همچنان حاشیه سود جذابی دارد. اگر قصد ورود به این بازار یا توسعه سبد صادراتی خود را دارید، برای دریافت مشاوره تخصصی و استعلام قیمت روز محصولات، همین امروز با کارشناسان ما در آهنگر پولاد ایرانیان تماس بگیرید. آهنگر، شریک مطمئن شما در توسعه تجارت فرامرزی است.
